Znamy już treść projektu ustawy o Cyfrowej karcie kursanta

Projekt nowelizacji ustawy o kierujących pojazdami jest jedną z najbardziej rozbudowanych propozycji zmian w polskim systemie szkolenia i egzaminowania kierowców od lat. Nie ogranicza się do korekty egzaminu na prawo jazdy kategorii B. Projekt przebudowuje sposób dokumentowania jazd szkoleniowych, wzmacnia nadzór nad ośrodkami szkolenia kierowców, wprowadza nagrywanie wewnętrznych egzaminów praktycznych, reformuje zasady tworzenia pytań egzaminacyjnych, zmienia wymagania wobec instruktorów i wykładowców, a przy okazji porządkuje kwestie współdzielonych rowerów i hulajnóg.

Największa zmiana ma charakter cyfrowy: kurs praktyczny ma przestać być dokumentowany przede wszystkim za pomocą tradycyjnej dokumentacji prowadzonej przez OSK, a stać się procesem rejestrowanym w centralnym systemie — z trasą GPS, potwierdzeniem instruktora i kursanta oraz dostępem dla organów nadzoru. Dla dobrze zorganizowanych szkół jazdy może to oznaczać większą przejrzystość. Dla innych — konieczność szybkiej inwestycji w sprzęt, procedury i bezpieczeństwo danych.

Najważniejsze zmiany w skrócie

• Dokumentowanie szkolenia: cyfrowa karta kursanta, indywidualny numer kursanta i potwierdzanie wpisów przez kursanta. Każda jazda ma pozostawić w systemie cyfrowy ślad potwierdzony przez obie strony.
• Lokalizacja jazd: rejestracja trasy w GPX lub formacie równoważnym, co najmniej jeden punkt GPS co 5 sekund. OSK będzie musiał zapewnić lokalizator w pojeździe albo zintegrowaną aplikację mobilną.
• Egzamin wewnętrzny: obowiązkowy zapis obrazu i dźwięku z części praktycznej. To większa możliwość weryfikacji przebiegu egzaminu, ale także nowe obowiązki techniczne i RODO.
• Kategorie B i B1: rezygnacja z praktycznej części egzaminu państwowego na placu manewrowym, przy zachowaniu kontroli przygotowania pojazdu i elementów bezpieczeństwa. Ciężar oceny ma zostać przesunięty w stronę realnego ruchu drogowego.
• Wynik z placu: dla kategorii, w których plac pozostaje elementem egzaminu, pozytywny wynik z placu ma być zachowywany przez 24 miesiące. Kandydat po niepowodzeniu w ruchu drogowym nie zawsze będzie powtarzać cały egzamin praktyczny.
• Teoria: ważność pozytywnego wyniku teorii ograniczona do 24 miesięcy dla wyników uzyskanych po wejściu w życie nowych zasad. Kandydaci nie będą mogli bezterminowo odkładać egzaminu praktycznego.
• Pytania egzaminacyjne: Centrum Egzaminowania w strukturze ITS, jawny katalog pytań i redukcja liczby pytań z 4000 do 1500. Egzamin teoretyczny ma być bardziej transparentny i oparty na aktualnym katalogu.
• OSK i instruktorzy: nowe wymogi, dokumentacja elektroniczna i silniejsze konsekwencje za powtarzalne naruszenia. Organizacja procesu szkoleniowego oraz zgodność z obowiązkami staną się równie ważne jak sama dydaktyka.
• Mikromobilność współdzielona: obowiązek kończenia postoju współdzielonego roweru, hulajnogi lub UTO wyłącznie w miejscu wyznaczonym przez zarządcę drogi. Powstaną nowe podstawy do usuwania źle pozostawionych pojazdów i urządzeń.

1. Cyfrowa karta kursanta: od papierowej dokumentacji do centralnego rejestru jazd

Centralnym elementem projektu jest cyfrowa karta kursanta. Ma ona dokumentować przebieg nauki jazdy oraz część praktyczną egzaminu wewnętrznego. Karta będzie tworzona, udostępniana, aktualizowana i archiwizowana w systemie teleinformatycznym zintegrowanym z systemem obsługującym sprawy uprawnień do kierowania pojazdami.

Każda osoba szkolona ma otrzymać indywidualny numer kursanta. Projekt zakłada również możliwość przedstawiania go w aplikacji mObywatel w formie kodu QR. Instruktor otrzyma analogiczny mechanizm identyfikacji — indywidualny numer instruktora generowany w aplikacji mObywatel.

W praktyce oznacza to, że kursant nie będzie wyłącznie biernym odbiorcą informacji o odbytych jazdach. Będzie uczestnikiem ich zatwierdzania. Dla danej kategorii prawa jazdy będzie mógł mieć tylko jedną aktywną cyfrową kartę kursanta i jeden aktywny indywidualny numer kursanta przez cały okres szkolenia.

Jakie dane będą trafiać do cyfrowej karty kursanta?

Projekt przewiduje szeroki katalog danych. W odniesieniu do pojedynczej jazdy szkoleniowej obejmie on m.in.:

• dane kursanta;
• dane instruktora oraz numer jego uprawnień;
• dane OSK lub innego uprawnionego podmiotu szkolącego;
• numer rejestracyjny pojazdu;
• datę i godzinę rozpoczęcia oraz zakończenia zajęć;
• liczbę godzin szkolenia;
• trasę jazdy w formacie GPX albo równoważnym;
• liczbę przejechanych kilometrów, ustaloną na podstawie danych lokalizacyjnych albo licznika pojazdu;
• uwagi instruktora i uwagi kursanta;
• informację o potwierdzeniu albo odmowie potwierdzenia wpisu przez każdą ze stron.

Analogicznie szczegółowo ma być dokumentowana praktyczna część egzaminu wewnętrznego — z wynikiem, trasą, uwagami i potwierdzeniami.

To rozwiązanie wykracza daleko poza prostą elektroniczną wersję dzisiejszej karty zajęć. Projekt buduje weryfikowalny łańcuch dowodowy: kto prowadził zajęcia, jakim pojazdem, kiedy, przez jaki czas, na jakiej trasie i czy kursant zaakceptował wpis.

GPS co najmniej co 5 sekund — standard, który zmienia codzienność OSK

Szczególnie ważny jest proponowany standard rejestracji trasy. Dane lokalizacyjne mają być zapisywane automatycznie przez urządzenie zainstalowane w pojeździe albo przez aplikację mobilną zintegrowaną z cyfrową kartą kursanta. Projekt wymaga zapisu punktów lokalizacyjnych z częstotliwością nie mniejszą niż jeden punkt na pięć sekund, wraz ze znacznikiem czasu dla każdego punktu.

Po zakończeniu jazdy dane mają trafić do cyfrowej karty niezwłocznie. Co istotne, plik lokalizacyjny ma być niezmienialny — projekt wprost zakazuje jego zmiany lub usunięcia.

Dla ośrodków szkolenia kierowców konsekwencje są konkretne:

1. każdy pojazd szkoleniowy będzie musiał mieć lokalizator zdolny do tworzenia i przesyłania właściwego pliku albo OSK będzie musiał zapewnić działającą aplikację mobilną;
2. konieczne będzie sprawdzenie zasięgu, jakości transmisji, ciągłości rejestracji i sposobu działania systemu w razie awarii;
3. ośrodek powinien przygotować procedurę kontroli wpisów przed ich zatwierdzeniem;
4. niezbędne będzie ułożenie procesu ochrony danych, ponieważ rejestr tras w połączeniu z danymi kursanta i instruktora tworzy szczegółowy profil aktywności.

To nie jest wyłącznie wymóg techniczny. Lokalizacja może stać się podstawowym materiałem do weryfikacji, czy szkolenie faktycznie zostało zrealizowane w deklarowanym wymiarze i warunkach.

Potwierdzenie kursanta będzie warunkiem zatwierdzenia wpisu

Po zakończeniu jazdy kursant będzie mógł dodać uwagi oraz potwierdzić albo odmówić potwierdzenia przebiegu szkolenia, używając indywidualnego numeru kursanta lub kodu QR. Także instruktor będzie potwierdzał wpis.

Projekt przewiduje, że potwierdzenie przez instruktora i kursanta będzie warunkiem zatwierdzenia wpisu w cyfrowej karcie. Jeżeli kursant odmówi potwierdzenia, informacja ma trafić do kierownika OSK lub innego podmiotu szkolącego, który zatrudnia instruktora.

To ważna zmiana dla relacji z klientem. Z jednej strony kursant otrzyma realne narzędzie zgłoszenia zastrzeżeń bez konieczności formułowania odrębnej skargi. Z drugiej strony OSK będzie musiał reagować na odmowy potwierdzenia, wyjaśniać rozbieżności i dokumentować sposób ich obsługi.

Sprostowanie danych przez instruktora ma być możliwe, ale — poza danymi lokalizacyjnymi — po uzyskaniu zgody kursanta. Zgoda również ma być potwierdzana indywidualnym numerem lub kodem QR.

Awaria systemu nie zwolni z obowiązków

Projekt przewiduje tryb awaryjny, ale nie daje swobody w odkładaniu formalności. Gdy problemy techniczne uniemożliwią wpisanie lub potwierdzenie danych, instruktor ma udokumentować przyczynę oraz dane do późniejszego wprowadzenia. W przypadku jazd szkoleniowych wpis musi zostać uzupełniony najpóźniej w ciągu siedmiu dni albo przed kolejną jazdą z tym samym kursantem.

Jeżeli wpisanie albo potwierdzenie danych nie nastąpi w ciągu siedmiu dni, OSK ma obowiązek zgłosić ten fakt staroście. W konsekwencji awarie, brak smartfona, problem z aplikacją czy brak sygnału nie mogą pozostać nieudokumentowane. Każdy ośrodek będzie potrzebować realnej procedury awaryjnej, a nie tylko regulaminowego zapisu.

2. Nagrywanie egzaminu wewnętrznego: transparentność, dowód i nowy obszar odpowiedzialności

Projekt wprowadza obowiązkowe rejestrowanie obrazu i dźwięku podczas praktycznej części egzaminu wewnętrznego. Urządzenie zapewnia OSK lub inny podmiot szkolący. Nagranie ma być warunkiem zakończenia egzaminu.

Jeżeli urządzenie ulegnie awarii, egzamin ma zostać przerwany i wyznaczony na nowy termin na koszt ośrodka albo kontynuowany w pojeździe wyposażonym w sprawne urządzenie. To rozwiązanie jest restrykcyjne: brak nagrania nie będzie drobną niedogodnością administracyjną, lecz przeszkodą w skutecznym zakończeniu części praktycznej egzaminu wewnętrznego.

Nagranie ma być zapisane w powszechnie stosowanym formacie, możliwym do odtworzenia bez specjalistycznego sprzętu i oprogramowania. Standard techniczny będzie jeszcze wymagał doprecyzowania w przepisach wykonawczych, ale już na poziomie ustawy widać jasny kierunek: materiał ma nadawać się do odtworzenia i kontroli.

Jak długo OSK będzie przechowywać nagranie?

Co do zasady nagranie ma być przechowywane przez 90 dni od egzaminu. Okres wydłuży się, gdy pojawi się skarga do Prezesa UODO, postępowanie dyscyplinarne, administracyjne lub sądowe albo uzasadnione podejrzenie wykroczenia czy przestępstwa. Wtedy zapis ma być zachowany do prawomocnego zakończenia sprawy.

Kursant — a w przypadku osoby niepełnoletniej także rodzic lub przedstawiciel ustawowy — będzie mógł wystąpić o udostępnienie nagrania przed upływem okresu przechowywania.

Projekt jasno ogranicza również wykorzystanie nagrań: OSK nie może używać ich komercyjnie, promocyjnie, reklamowo ani w innym celu niezwiązanym bezpośrednio z obowiązkiem rejestracji bez właściwej zgody kursanta, a w przypadku osoby małoletniej — jego rodzica lub przedstawiciela ustawowego.

Z perspektywy zarządzania ośrodkiem jest to obszar wymagający szczególnej staranności. OSK będzie administratorem danych osobowych przetwarzanych w związku z nagrywaniem egzaminu wewnętrznego. Konieczne będą m.in. jasna informacja dla kursanta, kontrola dostępu do nagrań, rejestr udostępnień, harmonogram usuwania plików i zabezpieczenia przed nieuprawnionym kopiowaniem.

3. Kat. B i B1: mniej placu na egzaminie państwowym, więcej znaczenia dla realnej jazdy

Projekt zmienia podejście do kategorii B i B1 na dwóch poziomach: szkolenia oraz egzaminu państwowego.

Po pierwsze, dla OSK prowadzących szkolenie w zakresie kategorii B lub B1 ma zostać zniesiony wymóg posiadania placu manewrowego. Po drugie, projekt zakłada, że przy szkoleniu tych kategorii instruktor — po ocenie umiejętności kursanta — będzie mógł przeprowadzić część zajęć poza drogą publiczną, strefą zamieszkania i strefą ruchu, pod warunkiem zapewnienia stosowania zasad ruchu drogowego obowiązujących na drodze publicznej.

Nie należy jednak odczytywać tej zmiany jako odejścia od bezpiecznego wprowadzania początkującego kursanta w prowadzenie pojazdu. Projekt daje większą elastyczność organizacyjną, ale jednocześnie pozostawia instruktorowi odpowiedzialność za ocenę gotowości osoby szkolonej i za warunki prowadzenia zajęć.

Koniec praktycznej części egzaminu kat. B na placu manewrowym

W projekcie zapisano zmianę konstrukcji praktycznego egzaminu państwowego dla kategorii B i B1. Zadania typowo wykonywane na placu manewrowym mają przestać stanowić odrębną część praktycznego egzaminu państwowego dla tych kategorii. Jednocześnie pozostaje sprawdzenie przygotowania do jazdy oraz stanu technicznego podstawowych elementów pojazdu bezpośrednio odpowiedzialnych za bezpieczeństwo jazdy.

W praktyce oznacza to zmianę akcentów: egzamin ma silniej oceniać zachowanie w rzeczywistym ruchu drogowym, w tym umiejętność wykonywania manewrów w realnych warunkach, a nie odtwarzanie sekwencji na wyznaczonym placu.

Dla kandydatów może to być korzystne, bo zmniejsza ryzyko, że niepowodzenie na wąskim fragmencie egzaminu przekreśli ocenę umiejętności potrzebnych w codziennej jeździe. Dla WORD-ów oznacza jednak konieczność odpowiedniego przygotowania organizacji egzaminów, tras, kryteriów oceny i komunikacji z kandydatami.

Zachowanie pozytywnego wyniku z placu dla pozostałych kategorii

Projekt przewiduje również rozwiązanie dla kategorii, w których plac manewrowy nadal pozostanie elementem egzaminu praktycznego. Osoba, która uzyska pozytywny wynik na placu, ale negatywny w ruchu drogowym, ma zachować wynik z placu przez 24 miesiące. Przy kolejnym podejściu w tej samej kategorii będzie przystępować wyłącznie do części w ruchu drogowym.

Są dwa istotne wyjątki:

• ochrona wyniku z placu wygasa po upływie 24 miesięcy;
• nie zadziała, gdy podczas kolejnego egzaminu kandydat, kierując pojazdem, bezpośrednio zagrozi życiu lub zdrowiu uczestników ruchu drogowego. W takim przypadku ponownie będzie zdawał pełny egzamin praktyczny.

Projekt przewiduje też, że w egzaminie przeprowadzanym tylko w ruchu drogowym egzaminator nie będzie ponownie oceniał zadań z placu.

4. Nowe reguły dla egzaminów: teoria na 24 miesiące, zakaz drugiej próby tego samego dnia i pełniejsze nagrania

Pozytywny wynik teorii będzie ważny 24 miesiące

Obecnie pozytywny wynik części teoretycznej jest co do zasady bezterminowy. Projekt zmienia tę zasadę dla wyników uzyskanych po wejściu w życie nowych przepisów: pozytywny wynik teorii ma być ważny 24 miesiące od jego uzyskania.

Przepis przejściowy chroni osoby, które zdały teorię wcześniej. Wyniki uzyskane przed wejściem w życie ustawy mają zachować bezterminową ważność na dotychczasowych zasadach.

Dla kandydatów oznacza to potrzebę lepszego planowania: po zdaniu teorii nie będzie można bez końca odkładać praktyki. Dla systemu egzaminowania jest to próba ograniczenia sytuacji, w której wiedza testowana wiele lat wcześniej nie odpowiada aktualnym przepisom i warunkom ruchu.

Brak drugiego podejścia do praktyki tego samego dnia po wyniku negatywnym

Projekt zakłada, że osoba, która otrzyma negatywny wynik z praktycznej części egzaminu państwowego, nie będzie mogła tego samego dnia ponownie przystąpić do praktyki.

Wyjątek dotyczy sytuacji, w której egzamin nie doszedł do skutku z przyczyn niezależnych od kandydata. Wtedy WORD ma wyznaczyć nowy termin bez dodatkowej opłaty. Może on przypaść jeszcze tego samego dnia, ale tylko przy spełnieniu warunków technicznych i organizacyjnych oraz za zgodą kandydata.

Rejestracja praktycznych egzaminów państwowych dla każdej kategorii

Projekt rozszerza obowiązek nagrywania praktycznego egzaminu państwowego na każdą kategorię prawa jazdy. W przypadku egzaminu na pojeździe jednośladowym zapis ma być wykonywany urządzeniem zainstalowanym w pojeździe towarzyszącym, a w miarę możliwości technicznych także urządzeniem na pojeździe egzaminacyjnym lub w wyposażeniu osoby egzaminowanej.

To rozwiązanie ma zmniejszyć lukę dowodową w sporach dotyczących egzaminów jednośladowych i ujednolicić standard dokumentowania egzaminów praktycznych.

5. Centrum Egzaminowania: nowy ośrodek dla pytań, standardów i danych

Projekt zakłada utworzenie Centrum Egzaminowania działającego w strukturze Instytutu Transportu Samochodowego. Centrum ma zastąpić obecny model pracy nad pytaniami egzaminacyjnymi bardziej sformalizowanym, stałym mechanizmem.

Zakres jego zadań będzie szeroki. Centrum ma m.in.:

• opracowywać lub zlecać opracowanie pytań egzaminacyjnych;
• weryfikować propozycje pytań przekazywane przez podmioty zewnętrzne i osoby prywatne;
• aktualizować pytania pod kątem przepisów, technologii motoryzacyjnej, bezpieczeństwa ruchu i pierwszej pomocy;
• walidować pytania na podstawie wyników egzaminów, danych o wypadkach i rekomendacji Rady Konsultacyjnej;
• publikować aktualny katalog pytań egzaminacyjnych;
• publikować podstawy programowe szkolenia kandydatów na kierowców, instruktorów, egzaminatorów i kierowców zawodowych;
• rozstrzygać kwestie prawidłowości pytania będącego podstawą skargi na egzamin teoretyczny.

Jawny katalog pytań i redukcja puli do 1500

Projekt przewiduje, że pytania egzaminacyjne wraz ze scenariuszami, wizualizacjami i opisami będą informacją publiczną. Równocześnie liczba pytań w katalogu ma zostać zmniejszona z 4000 do 1500.

To jedna z najważniejszych zmian dla kandydatów i branży szkoleniowej. Jawność katalogu może ograniczyć spory o „ukryte” pytania, ułatwić tworzenie legalnych materiałów dydaktycznych i przesunąć nacisk z odgadywania testu na faktyczne zrozumienie zasad ruchu.

Jednocześnie mniejsza pula pytań będzie wymagała wysokiej jakości merytorycznej. Jeżeli katalog ma liczyć 1500 pozycji, każda z nich powinna być aktualna, jednoznaczna, realistyczna i dobrze zwalidowana.

Statystyki zdawalności: przejrzystość, która może zmienić rynek

Centrum ma gromadzić, przetwarzać i publikować statystyki wyników egzaminów z podziałem na instruktorów, OSK i inne ośrodki szkoleniowe, ośrodki doskonalenia techniki jazdy oraz WORD-y — z podaniem średniej, wartości minimalnej i maksymalnej.

To potencjalnie bardzo silne narzędzie transparentności. Dobrze opracowane dane mogą pomóc kandydatom porównywać ośrodki oraz skłonić branżę do pracy nad jakością szkolenia. Źle zaprojektowana metodologia może jednak promować selekcję kursantów zamiast realnej wartości dydaktycznej.

Kluczowe będzie zatem nie tylko publikowanie statystyk, lecz także sposób ich obliczania, okres porównawczy, liczba egzaminowanych osób, uwzględnienie kategorii prawa jazdy i jasne objaśnienie, co dokładnie mierzy wskaźnik.

Propozycje pytań od podmiotów zewnętrznych — bez wynagrodzenia i z transferem praw

Projekt dopuszcza przekazywanie propozycji pytań przez podmioty zewnętrzne i osoby prywatne. Trzeba jednak zwrócić uwagę na dwa warunki. Przekazującemu nie będzie przysługiwać wynagrodzenie, a z chwilą przekazania propozycji autorskie prawa majątkowe mają przechodzić na Skarb Państwa reprezentowany przez Instytut Transportu Samochodowego — bez ograniczeń czasowych i terytorialnych.

Dla autorów materiałów szkoleniowych, ekspertów BRD oraz firm tworzących treści edukacyjne jest to zapis, którego nie należy traktować jako formalności. Przed wysłaniem własnych materiałów trzeba będzie świadomie ocenić konsekwencje przeniesienia praw.

6. OSK, instruktorzy i wykładowcy: wyższe wymagania oraz bardziej elektroniczna administracja

Projekt przewiduje kilka zmian bezpośrednio wpływających na działalność OSK i osób prowadzących szkolenie.

Po pierwsze, kandydat na instruktora ma posiadać co najmniej wykształcenie średnie albo średnie branżowe. Analogiczny warunek ma zostać uwzględniony w wymaganiach wobec wykładowców.

Po drugie, w określonych wymaganiach dotyczących doświadczenia projekt wydłuża okres z dwóch do trzech lat. Dotyczy to wskazanych w ustawie warunków związanych z posiadaniem odpowiednich uprawnień. Osoby wpisane do właściwych ewidencji w dniu wejścia w życie nowych przepisów mają zachować uznanie spełnienia wymagań w zakresie już posiadanych uprawnień. Sprawy wszczęte i niezakończone przed wejściem w życie regulacji mają być prowadzone według dotychczasowych zasad.

Po trzecie, projekt wzmacnia cyfrowy obieg dokumentów. Wydanie zaświadczenia o ukończeniu szkolenia ma następować przez wprowadzenie danych do centralnej ewidencji kierowców, a wskazana dokumentacja OSK ma być prowadzona elektronicznie.

Powtarzalne naruszenia mogą prowadzić do najpoważniejszych konsekwencji

Projekt dopisuje do katalogu rażących naruszeń warunków działalności m.in. wielokrotne niewykonywanie obowiązków związanych z cyfrową kartą kursanta, wielokrotne nieprzekazywanie nagrań na żądanie starosty oraz wielokrotne naruszanie zasad ochrony nagranych danych z egzaminu wewnętrznego.

Nie jest to zapis symboliczny. Włączenie takich zachowań do mechanizmu z art. 45 ustawy oznacza, że zaniedbania dotyczące systemu, danych i dokumentacji mogą zostać potraktowane tak samo poważnie jak klasyczne naruszenia warunków prowadzenia szkolenia.

W efekcie OSK powinny myśleć o zmianach nie jako o zakupie jednego urządzenia GPS czy kamery. Niezbędny będzie cały model zgodności: odpowiedzialność pracowników, instrukcje, rejestry, kontrola terminów, obsługa awarii, szkolenia personelu i audyt wewnętrzny.

7. Mikromobilność współdzielona: koniec swobodnego zostawiania hulajnóg i rowerów

Projekt nowelizuje także ustawę o drogach publicznych i Prawo o ruchu drogowym. Wprowadza definicję mikromobilności dzielonej jako usługi odpłatnego albo nieodpłatnego udostępniania użytkownikom pojazdów lub urządzeń do indywidualnego przemieszczania się na krótkich dystansach — w szczególności rowerów, hulajnóg elektrycznych i urządzeń transportu osobistego — za pomocą aplikacji mobilnej lub innego systemu teleinformatycznego.

Najważniejsza konsekwencja jest praktyczna: osoba kończąca korzystanie z takiego pojazdu lub urządzenia ma obowiązek zakończyć postój wyłącznie w miejscu wyznaczonym przez zarządcę drogi.

Za pozostawienie współdzielonego pojazdu lub urządzenia poza takim miejscem ma być możliwe jego usunięcie. Projekt wskazuje stawki: 200 zł za usunięcie oraz 50 zł za każdą dobę przechowywania.

Dla operatorów flot współdzielonych oznacza to konieczność dalszego rozwijania geofencingu, blokad kończenia najmu poza zatwierdzoną strefą i współpracy z samorządami. Dla użytkownika — realną zmianę zasad zakończenia przejazdu, a nie tylko nową definicję ustawową.

8. Egzaminy dla wojska i inne zmiany organizacyjne

Projekt dopuszcza przeprowadzanie egzaminu państwowego na terenie jednostki wojskowej albo infrastruktury pozostającej w jej dyspozycji, na wniosek jednostki szkolącej żołnierzy na potrzeby Sił Zbrojnych RP. Egzamin może być przeprowadzony pojazdem wskazanym przez tę jednostkę, jeśli pojazd spełni ustawowe wymagania. Koszty organizacji takiego egzaminu ma ponosić jednostka wojskowa wnioskująca o jego przeprowadzenie.

To rozwiązanie ma znaczenie przede wszystkim organizacyjne. Ułatwia szkolenie i egzaminowanie w specyficznej infrastrukturze wojskowej, bez przenoszenia wszystkich kandydatów i pojazdów do standardowej struktury WORD-u.

9. Harmonogram: projekt rozkłada zmiany na trzy lata

Projekt przewiduje wejście w życie przepisów etapami. To ważne, ponieważ poszczególne obowiązki nie zaczną obowiązywać jednocześnie.

• 1 stycznia 2027 r. — zasadnicza część zmian, w tym m.in. 24-miesięczna ważność nowych wyników teorii, ograniczenie ponownego przystąpienia do praktyki tego samego dnia, zmiany dotyczące egzaminu praktycznego i zachowania wyniku z placu dla kategorii, w których plac pozostaje elementem egzaminu.
• 1 lipca 2027 r. — obowiązek rejestrowania obrazu i dźwięku z praktycznej części egzaminu wewnętrznego oraz część zmian dotyczących wymagań dla instruktorów i wykładowców.
• 1 stycznia 2028 r. — Centrum Egzaminowania, jawność i przebudowa katalogu pytań, redukcja puli do 1500, a także przepisy o mikromobilności współdzielonej.
• 1 stycznia 2029 r. — cyfrowa karta kursanta, lokalizacja jazd, elektroniczny obieg części dokumentacji i obowiązki związane z wyposażeniem pojazdów w rozwiązania lokalizacyjne.

Uwaga: projekt wymaga doprecyzowania przepisu o wejściu w życie

Art. 10 projektu wskazuje art. 1 pkt 11 w dwóch różnych terminach: częściowo wśród zmian mających wejść w życie 1 lipca 2027 r. i ponownie wśród zmian przewidzianych na 1 stycznia 2029 r. Ponieważ punkt 11 obejmuje kilka nowych podstaw kwalifikowania naruszeń OSK jako rażących, projekt powinien zostać doprecyzowany na dalszym etapie legislacyjnym.

Najbardziej racjonalne wydaje się funkcjonalne rozdzielenie tych regulacji: konsekwencje związane z nagrywaniem egzaminów wewnętrznych powinny działać wraz z obowiązkiem nagrywania, a konsekwencje dotyczące cyfrowej karty kursanta — wraz z wejściem w życie systemu cyfrowego. Jednak w obecnym brzmieniu projektu takie rozdzielenie nie zostało wyrażone wystarczająco precyzyjnie.

10. Co OSK powinien zrobić już teraz?

Choć projekt nie jest jeszcze obowiązującym prawem, dobrze zarządzane OSK powinny potraktować go jako sygnał do przygotowania planu wdrożeniowego. Najważniejsze kroki to:

1. Audyt floty szkoleniowej — ustalenie, które pojazdy mogą zostać wyposażone w lokalizatory i kamery oraz jakie będą koszty utrzymania tych rozwiązań.
2. Wybór modelu technologicznego — urządzenie GPS, aplikacja mobilna czy rozwiązanie hybrydowe; kluczowa będzie integracja z państwowym systemem, gdy standardy zostaną określone.
3. Procedura potwierdzania jazd — instruktor, kursant, korekta danych, odmowa potwierdzenia i obsługa awarii powinny być opisane w jednym spójnym procesie.
4. Polityka nagrań i danych osobowych — retencja 90 dni, wydawanie kopii, ograniczenia dostępu, usuwanie danych oraz zakaz wykorzystywania nagrań marketingowo bez zgody.
5. Szkolenie personelu — instruktorzy powinni rozumieć nie tylko obsługę aplikacji, lecz także konsekwencje błędnych wpisów, opóźnień i nieprawidłowej ochrony danych.
6. Przegląd umów i regulaminów — warunki świadczenia usług, obowiązki kursanta, klauzule informacyjne oraz procedura reklamacyjna będą wymagać aktualizacji.
7. Kontrola wskaźników jakości — publikacja statystyk może zmienić sposób, w jaki kandydaci wybierają ośrodek. Warto już teraz mierzyć zdawalność, rezygnacje, reklamacje i jakość pracy instruktorów.

Podsumowanie

Projekt nowelizacji nie jest kosmetyczną korektą systemu prawa jazdy. To próba przebudowania całego łańcucha: od pierwszej jazdy kursanta, przez dokumentowanie szkolenia i egzamin wewnętrzny, aż po egzamin państwowy, pytania teoretyczne oraz nadzór nad OSK.

Największym wyzwaniem będzie cyfryzacja praktyki. GPS, potwierdzenia kursanta, niezmienialne dane lokalizacyjne i centralna karta kursanta zwiększą kontrolę nad jakością szkolenia, ale jednocześnie podniosą wymagania techniczne i organizacyjne wobec ośrodków. Z kolei nagrywanie egzaminów wewnętrznych może ograniczyć liczbę sporów, o ile OSK potraktują ochronę danych i stabilność sprzętu jako element podstawowego standardu działania.

Dla kursantów projekt oznacza większą transparentność, możliwość zgłaszania uwag bezpośrednio w systemie, łatwiejszą weryfikację egzaminu wewnętrznego oraz — dla części kategorii — mniej powtórek czynności wykonanych już poprawnie na placu. Dla branży oznacza jednak, że jakość szkolenia będzie coraz mocniej weryfikowana nie tylko wynikiem egzaminu, lecz także jakością danych, dokumentacji i organizacji procesu.

Najbliższe miesiące powinny przynieść odpowiedź na trzy kluczowe pytania: czy projekt zachowa obecny kształt, jak zostaną opisane standardy techniczne w przepisach wykonawczych oraz czy ustawodawca usunie niejasności w przepisach przejściowych i terminach wejścia w życie. Od tych szczegółów zależy, czy reforma stanie się sprawnym narzędziem poprawy jakości szkolenia, czy kolejnym obciążeniem administracyjnym dla OSK.

---

Źródło analizy

Projekt ustawy z dnia 27 czerwca 2026 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami oraz niektórych innych ustaw.

> Materiał ma charakter informacyjno-analityczny i nie stanowi porady prawnej.